‘Weidevogelbeheer doe je uit respect voor de natuur’
De broers Thijs en Klaas van der Vis hebben een bedrijf met ruim tweehonderd melkkoeien aan de Gaaikemadijk bij Aduard, midden in weidevogelgebied. Hun overtuiging: weidevogelbeheer doe je niet voor het geld, maar uit respect voor de natuur.
Paspoort
Wie: De broers Klaas (36) en Thijs (34) van der Vis
Waar: Gaaikemadijk, Aduard
Type bedrijf: Melkveehouderij met circa 200 melkkoeien van het ras Jersey
Omvang: 148 ha
Beheermaatregelen: weidevogelbeheer (waaronder plasdras, uitgesteld maaien, kruidenrijk grasland en extensieve beweiding)
‘Het is allemaal maatwerk’, zegt Klaas van der Vis (36), ‘dat moet het ook zijn, want elk perceel is anders.’ Samen met zijn broer Thijs (34) kijken we uit over de landerijen bij Leegkerk, op korte afstand van stad Groningen. Dat het maatwerk is, kun je zien. Aan de ene kant van de Zijlvesterweg ligt een weiland met egaal groen gras, terwijl aan de andere kant het land hobbelig is. Zelfs van een afstandje zie je allerlei nuances in het groen ten teken dat er, behalve gras, allerlei andere plantjes groeien. Kruidenrijk grasland, zoals natuurbeschermers dat graag zien.
Het bedrijf van Thijs en Klaas van der Vis zit grotendeels in weidevogelkerngebied. Ze doen uit overtuiging mee aan de bescherming van grutto’s, kieviten en andere vogels. Sommige percelen, zoals dit, worden ‘zwaarder’ beheerd dan andere. Thijs: ‘We hebben onze grond in Leegkerk verkocht aan de gemeente en pachten de grond nu terug. Die grond ligt wat lager en is daarom wat natter. Heel geschikt voor weidevogels. De gemeente stelt wel als eis dat we er geen kunstmest op brengen. Op een deel ervan mag vanwege het grasbestand en het beheerpakket ook geen drijfmest en zelfs geen stalmest, zodat de enige mest die erop komt afkomstig is van het vee dat er loopt.’
Aansluitend aan dat perceel is ook een plas-drasgebied, dat volgens de regels in de winter droog moet staan. ‘Als het permanent onder water staat, is het geen landbouwgrond meer en dan krijg je er geen vergoeding voor’, legt Thijs uit. Weidevogels gedijen prima in plas-drasgebied. De bodem is er zacht, zodat ze gemakkelijk met hun lange snavels op zoek kunnen naar voedsel.
Andere percelen worden minder zwaar beheerd, want er moet natuurlijk voldoende voedzaam gras groeien voor de Jerseykoeien van de gebroeders Van der Vis. Er moet wel een gezond bedrijf worden gerund. ‘Onder de streep hebben we twijfels over het rendement en het kost wel extra werk’, stelt Thijs, die zich van beiden het meest met het weidevogelbeheer bezighoudt. ‘Het is eigenlijk uit morele plicht dat we hieraan meedoen – noem het rentmeesterschap – én het is natuurlijk hartstikke mooi als je ziet wat een enorme diversiteit aan beestjes het oplevert. En je wilt als boer natuurlijk niet met je machines over die nesten heen rauzen.’
Zo’n vijftien jaar geleden zagen de broers weinig resultaat van hun inspanningen: ‘Er waren maar weinig vogels op ons land, omdat de buurman toen heel extensief boerde. Dus alle vogels zaten op het land van de buurman en bovendien hadden we te weinig voer voor de koeien. Daarom zijn we rond 2014 gestopt met legselbeheer. In die tijd werd er ook minder intensief naar legsels gezocht.’
Dat is tegenwoordig wel anders. Thijs en Klaas zijn bijzonder te spreken over Boerennatuur Groningen West, het collectief dat hen met raad en daad bijstaat. Thijs: ‘Het collectief is de laatste jaren zo enorm geprofessionaliseerd. Als we ze bellen komen de vrijwilligers langs om de nesten te markeren en we hebben een kort lijntje met de veldmedewerker. Die komt regelmatig langs en we raadplegen hem altijd als we wat willen gaan doen op een bepaald perceel. Soms vliegen ze ook met een drone met warmtecamera over een perceel om te zien wat er op dat moment zit aan vogels en andere dieren.’
Een van de maatregelen om de weidevogelstand te dienen, is het maaien in het voorjaar uitstellen. Dat heeft wel een belangrijk nadeel. Thijs: ‘Het hooi heeft daardoor een lagere voedingswaarde en is moeilijker verteerbaar, met minder suiker en eiwitten. Het is in feite doorgeschoten gras. Daarom moeten we meer krachtvoer bijkopen.’
Soms zorgt de natuur zelf voor het nodige evenwicht en hoef je niets te doen. ‘Sinds we maïs verbouwen hebben we op die percelen kieviten lopen. Die hebben een hekel aan kraaien en dat komt goed uit, want dat hebben wij ook. Kraaien gaan heel efficiënt te werk en trekken razendsnel heel veel jonge maïsplantjes eruit op zoek naar wormpjes. Maar de kieviten jagen ze weg. Dat is heel mooi om te zien.’
Economische overwegingen en idealen over natuurbeheer zitten elkaar vaak in de weg, weten de broers. Thijs: ’Ook al kan het niet uit, we kunnen er wel van genieten. Als je dan ziet dat er veel meer grutto’s en kieviten, maar ook fazanten en reetjes op je land zitten, dat is echt vooruitgang.’